Οι τιμές στα τρόφιμα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα ενόψει Πάσχα, επιβαρύνοντας σημαντικά το οικογενειακό καλάθι. Η άνοδος ξεκίνησε με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και από τότε πολλά προϊόντα δεν έχουν επιστρέψει στις παλιές τιμές.
Το Πάσχα πλησιάζει και μαζί του έρχεται και ο αναπόφευκτος απολογισμός στο σούπερ μάρκετ. Φέτος, ωστόσο, ο λογαριασμός αναμένεται να είναι αισθητά βαρύτερος από ό,τι συνηθίζαμε πριν από μερικά χρόνια. Η ακρίβεια στα τρόφιμα δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά έχει πλέον εδραιωθεί ως μόνιμη πραγματικότητα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Το σημείο καμπής ήταν η έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Από εκείνη τη στιγμή, οι τιμές σε βασικά τρόφιμα — από το αλεύρι και το ηλιέλαιο μέχρι το κρέας και τα γαλακτοκομικά — εκτοξεύτηκαν. Η Ουκρανία και η Ρωσία είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιτηρών και ηλιόσπορου στον κόσμο, οπότε η διακοπή της εφοδιαστικής αλυσίδας χτύπησε κατευθείαν τα ράφια των καταστημάτων.
Το πρόβλημα είναι ότι, ακόμα και όταν οι διεθνείς τιμές των πρώτων υλών αρχίζουν να υποχωρούν, οι τιμές στα ράφια δεν ακολουθούν με την ίδια ταχύτητα. Αυτό το φαινόμενο — που οι οικονομολόγοι το αποκαλούν «ασύμμετρη μετακύλιση τιμών» — σημαίνει στην πράξη ότι ο καταναλωτής νιώθει αμέσως κάθε άνοδο, αλλά περιμένει πολύ περισσότερο για να δει κάποια μείωση.
Ενόψει Πάσχα, τα προϊόντα που επιβαρύνουν περισσότερο το καλάθι είναι το αρνί και το κατσίκι, τα αυγά, το τυρί, το αλεύρι για τα παραδοσιακά γλυκά, καθώς και τα αναψυκτικά και τα αλκοολούχα ποτά που συνοδεύουν το γιορτινό τραπέζι. Σε σχέση με την περίοδο πριν τον πόλεμο, οι διαφορές σε ορισμένες κατηγορίες είναι εντυπωσιακές — σε μερικές περιπτώσεις μιλάμε για αυξήσεις της τάξης του 30% έως 50% σε σχέση με τα επίπεδα του 2021.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής για να περιορίσει τη ζημιά; Μερικές απλές κινήσεις μπορούν να κάνουν διαφορά. Η σύγκριση τιμών μεταξύ αλυσίδων σούπερ μάρκετ αποδίδει, ειδικά για προϊόντα όπως το κρέας και τα τυριά. Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label) — δηλαδή τα «του μαγαζιού» — είναι συνήθως 20-30% φθηνότερα από τα branded, χωρίς απαραίτητα να υστερούν σε ποιότητα. Επίσης, η αγορά από λαϊκές αγορές για φρέσκα προϊόντα παραμένει μια από τις πιο οικονομικές επιλογές.
Αξίζει επίσης να προσέχει κανείς τις προσφορές που τρέχουν οι αλυσίδες τις εβδομάδες πριν το Πάσχα. Συχνά υπάρχουν σημαντικές εκπτώσεις σε συγκεκριμένα προϊόντα, αλλά απαιτείται προσοχή: μερικές φορές η «προσφορά» αφορά τιμή που ούτως ή άλλως είναι ήδη διογκωμένη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το πασχαλινό τραπέζι φέτος θα κοστίσει περισσότερο από ό,τι θυμόμαστε. Η ακρίβεια δεν είναι παροδική — έχει γίνει δομικό χαρακτηριστικό της αγοράς τροφίμων. Η καλύτερη άμυνα του καταναλωτή είναι ο προγραμματισμός, η σύγκριση και η επιλογή χωρίς βιασύνη.
