Η κατανάλωση στην εστίαση και τη διασκέδαση υποχωρεί για τους Έλληνες, ακόμα και όταν η χώρα σπάει ρεκόρ τουριστικών εσόδων. Η έξοδος για μια μπύρα ή ένα φαγητό έξω έχει γίνει πολυτέλεια για πολλά νοικοκυριά. Τι κρύβεται πίσω από αυτή την αντίφαση;
Η Ελλάδα ζει μια παράδοξη πραγματικότητα. Από τη μία, οι τουριστικές αφίξεις και τα έσοδα από τον τουρισμό αγγίζουν ιστορικά υψηλά. Από την άλλη, οι ίδιοι οι Έλληνες βγαίνουν όλο και λιγότερο έξω, περιορίζουν τις δαπάνες τους σε εστιατόρια, καφέ και μπαρ, και αναθεωρούν τις καθημερινές τους συνήθειες.
Αυτή η αντίφαση δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη πίεση που νιώθουν τα ελληνικά νοικοκυριά: οι τιμές στην εστίαση έχουν ανέβει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ τα πραγματικά εισοδήματα δεν έχουν ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό. Το αποτέλεσμα είναι ότι μια απλή έξοδος — ένα ποτό, ένα γεύμα έξω με την παρέα — έχει μετατραπεί σε κάτι που πρέπει να το σκεφτεί κανείς δύο φορές.
Η άνοδος των τιμών στην εστίαση δεν είναι φαινόμενο μόνο της Ελλάδας, αλλά εδώ έχει ιδιαίτερο βάρος. Οι επιχειρήσεις του κλάδου αντιμετώπισαν αυξημένο κόστος ενέργειας, πρώτων υλών και εργατικού δυναμικού, και μεγάλο μέρος αυτού του κόστους μεταφέρθηκε στον καταναλωτή. Ένας καφές που κόστιζε 2,5 ευρώ πριν από μερικά χρόνια, σήμερα σε πολλά σημεία ξεπερνά τα 4 ευρώ. Ένα γεύμα για δύο σε ένα μέτριο εστιατόριο μπορεί εύκολα να φτάσει τα 50-60 ευρώ.
Για έναν εργαζόμενο με μισθό κοντά στον κατώτατο — που παραμένει από τους χαμηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με το κόστος ζωής — αυτά τα νούμερα δεν είναι αμελητέα. Η έξοδος δεν είναι πια μια αυθόρμητη απόφαση, αλλά κάτι που μπαίνει στον προϋπολογισμό του μήνα.
Το παράδοξο είναι ότι ακριβώς αυτές οι επιχειρήσεις — καφέ, εστιατόρια, μπαρ — επωφελούνται από τον τουρισμό. Οι τουρίστες γεμίζουν τα τραπέζια, ιδιαίτερα σε δημοφιλείς περιοχές και νησιά, και αυτό δίνει στους ιδιοκτήτες τη δυνατότητα να διατηρούν ή και να ανεβάζουν τις τιμές. Ο Έλληνας καταναλωτής, όμως, βρίσκεται σε ανταγωνισμό με τον τουρίστα που έχει μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη — και συχνά χάνει αυτόν τον ανταγωνισμό.
Η μείωση της κατανάλωσης από τους ίδιους τους Έλληνες έχει και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Όταν η εγχώρια ζήτηση αδυνατεί να στηρίξει την αγορά και όλο το βάρος πέφτει στον τουρισμό, η οικονομία γίνεται πιο ευάλωτη σε εξωτερικές διακυμάνσεις. Μια κακή τουριστική χρονιά, μια κρίση στο εξωτερικό, μια φυσική καταστροφή — και ο κλάδος της εστίασης βρίσκεται ξαφνικά χωρίς έρεισμα.
Για τον μέσο Έλληνα, το μήνυμα είναι πιο απλό και πιο προσωπικό: η ποιότητα ζωής δεν μετριέται μόνο από τα μακροοικονομικά μεγέθη. Μετριέται και από το αν μπορείς να βγεις άνετα για μια μπύρα με τους φίλους σου χωρίς να ανησυχείς για τον λογαριασμό.
