Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ανησυχεί τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και το ΔΝΤ για τις επιπτώσεις στην Ελλάδα. Οι κίνδυνοι αφορούν κυρίως την ενέργεια, τον τουρισμό και το κόστος δανεισμού. Τι πρέπει να γνωρίζει ο μέσος πολίτης.
Όταν ξεσπά μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις δεν μένουν εκεί. Φτάνουν γρήγορα στις τιμές της βενζίνης, στο λογαριασμό του ρεύματος και στο κλίμα που διαμορφώνεται γύρω από την ελληνική οικονομία. Η ένταση γύρω από το Ιράν έχει ήδη αρχίσει να απασχολεί τους μεγάλους διεθνείς οίκους αξιολόγησης — Moody’s, DBRS και Scope — καθώς και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Το βασικό ερώτημα είναι απλό: πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα σε ένα τέτοιο σοκ;
Ενέργεια: ο πιο άμεσος κίνδυνος**
Η Ελλάδα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια. Αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επηρεάσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου — είτε μέσω των τιμών στις διεθνείς αγορές, είτε μέσω διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες — τότε οι Έλληνες καταναλωτές θα το νιώσουν στο πορτοφόλι τους. Ακριβότερη βενζίνη, ακριβότερο ρεύμα, ακριβότερη θέρμανση.
Αυτό δεν είναι θεωρητικό σενάριο. Το είδαμε ήδη μετά την εισβολή στην Ουκρανία, όταν οι τιμές ενέργειας εκτοξεύτηκαν και η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παρέμβει με επιδοτήσεις και έκτακτα επιδόματα.
Τουρισμός: ένας κλάδος που δεν αντέχει αβεβαιότητα**
Ο τουρισμός είναι η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Μια γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει τις κρατήσεις, ιδίως αν συνοδευτεί από αύξηση των τιμών των αεροπορικών εισιτηρίων λόγω ακριβότερου κηροζίνης. Αν οι τουρίστες — κυρίως από Βόρεια Ευρώπη και ΗΠΑ — αρχίσουν να αναβάλλουν ταξίδια λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή, η Ελλάδα θα το αισθανθεί.
Τι λένε οι οίκοι αξιολόγησης**
Οι Moody’s, DBRS και Scope παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Η αξιολόγηση μιας χώρας — δηλαδή η «βαθμολογία» που παίρνει από αυτούς τους οίκους — επηρεάζει άμεσα το κόστος με το οποίο δανείζεται το ελληνικό κράτος. Αν η αβεβαιότητα αυξηθεί και οι αγορές νευριάσουν, τα επιτόκια δανεισμού μπορεί να ανέβουν. Αυτό σημαίνει λιγότερα χρήματα για δημόσιες δαπάνες — και άρα λιγότερα περιθώρια για επιδόματα, μειώσεις φόρων ή αυξήσεις συντάξεων.
Το ΔΝΤ από την πλευρά του επισημαίνει ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αποτελούν πλέον έναν από τους κύριους παράγοντες αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία — και η Ελλάδα, ως μικρή ανοιχτή οικονομία, είναι πιο εκτεθειμένη από ό,τι μεγαλύτερες χώρες.
Τι σημαίνει αυτό για τον μέσο πολίτη**
Στην πράξη, ένα παρατεταμένο σοκ από τη Μέση Ανατολή μπορεί να σημαίνει: υψηλότερες τιμές στα καύσιμα και την ενέργεια, πίεση στο εισόδημα από τον πληθωρισμό, και ενδεχομένως επιβράδυνση της ανάπτυξης που θα περιορίσει τα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης.
Η ελληνική οικονομία έχει δείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια και ο κρίσιμος ρόλος του τουρισμού την καθιστούν πιο ευπαθή σε εξωτερικά σοκ σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει λόγος πανικού. Αλλά αξίζει να παρακολουθεί κανείς τις εξελίξεις — γιατί αυτό που συμβαίνει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα στο ταμείο του σούπερ μάρκετ και στο πρατήριο της γειτονιάς.
