Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου κοντά στα 100-112 δολάρια το βαρέλι, με ορατές συνέπειες για τα καύσιμα και το κόστος ζωής. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ζητά από κυβερνήσεις και νοικοκυριά να μειώσουν άμεσα την κατανάλωση, ενώ χώρες σε Ασία και Μέση Ανατολή εφαρμόζουν ήδη έκτακτα μέτρα.
Αν τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείτε ότι τα καύσιμα ακριβαίνουν, δεν είναι τυχαίο. Το Στενό του Ορμούζ — το πέρασμα από το οποίο διοχετεύεται περίπου το 20% του πετρελαίου που καταναλώνει ο πλανήτης — παραμένει ουσιαστικά κλειστό για τέταρτη συνεχόμενη εβδομάδα. Η αιτία είναι ο πόλεμος που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη. Οι ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία έχουν σχεδόν σταματήσει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων, και οι αγορές το αισθάνονται ήδη: το αργό πετρέλαιο πλησιάζει τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ σύμφωνα με τον πρωθυπουργό της Αιγύπτου έφτασε και τα 112 δολάρια στα τέλη Μαρτίου.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), ο διεθνής οργανισμός που παρακολουθεί την ενεργειακή ασφάλεια των δυτικών χωρών, έδωσε στη δημοσιότητα στις 20 Μαρτίου ένα δεκάλογο έκτακτης ανάγκης. Ζητά από κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά να μειώσουν δραστικά την κατανάλωση πετρελαίου. Τα μέτρα που προτείνει θυμίζουν εποχή πανδημίας: διεύρυνση της τηλεργασίας, μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους κατά τουλάχιστον 10 χιλιόμετρα την ώρα, κοινή χρήση αυτοκινήτων, ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς, περιορισμός κυκλοφορίας στις πόλεις με σύστημα εναλλαγής πινακίδων και περικοπή αεροπορικών δρομολογίων. «Αυτά είναι άμεσα και πρακτικά βήματα που μπορούν να προστατεύσουν τους καταναλωτές και τις οικονομίες από βαθύτερους κραδασμούς», αναφέρει η υπηρεσία.
Νωρίτερα τον Μάρτιο, η IEA είχε εγκρίνει και την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου — τη μεγαλύτερη στην ιστορία της, με σχεδόν 412 εκατομμύρια βαρέλια. Για σύγκριση, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022, είχαν απελευθερωθεί 182,7 εκατομμύρια βαρέλια. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό είναι απλώς χρονοαγορά. Ο Neil Quilliam του Chatham House δήλωσε ότι η κίνηση αυτή «δεν θα αλλάξει ουσιαστικά» την κρίση, και ότι «όταν αυτά εξαντληθούν, δεν υπάρχουν βιώσιμες εναλλακτικές».
Στην Ασία και τη Μέση Ανατολή, αρκετές χώρες δεν περιμένουν οδηγίες — ήδη εφαρμόζουν μέτρα. Η Ταϊλάνδη έβαλε τους δημοσίους υπαλλήλους σε τηλεργασία και ανέβασε τη θερμοκρασία των κλιματιστικών στους 27 βαθμούς. Οι Φιλιππίνες κήρυξαν κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης και καθιέρωσαν τετραήμερη εργασία στο Δημόσιο. Το Πακιστάν ετοιμάζει ένα πανεθνικό «έξυπνο lockdown» με κλείσιμο καταστημάτων νωρίς το βράδυ, περιορισμό καλεσμένων σε γάμους και μείωση επιδομάτων καυσίμων στο Δημόσιο κατά 50%.
Η Αίγυπτος, που βλέπει τον μηνιαίο λογαριασμό ενέργειάς της να έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε δύο μήνες — από 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια τον Ιανουάριο σε 2,5 δισεκατομμύρια τον Μάρτιο — επέβαλε ωράριο κλεισίματος στις 9 το βράδυ για καταστήματα και εστιατόρια, ενώ από τις 5 Απριλίου εργαζόμενοι δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα δουλεύουν από το σπίτι κάθε Κυριακή.
Ο επικεφαλής της IEA, Fatih Birol, δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό: «Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κρίση, τόσο πιο σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις». Για την Ελλάδα, που εισάγει σχεδόν το σύνολο του πετρελαίου που καταναλώνει, μια παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ σημαίνει υψηλότερες τιμές στα καύσιμα, ακριβότερη θέρμανση και πιθανές πιέσεις στο κόστος μεταφοράς αγαθών — που τελικά φτάνουν στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
