Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό, σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΦΙΜ. Αυτό σημαίνει ότι ο κατώτατος μισθός στη χώρα μας αντιπροσωπεύει μεγαλύτερο ποσοστό του μέσου μισθού σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει μια ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς εργασίας που αξίζει να κατανοήσουμε καλύτερα.
Όταν λέμε ότι η Ελλάδα έχει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν εννοούμε ότι πληρωνόμαστε καλύτερα από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Εννοούμε κάτι διαφορετικό και, αν το σκεφτείς λίγο, αρκετά ανησυχητικό.
Το ΚΕΦΙΜ, το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών, επισημαίνει ότι στην Ελλάδα ο κατώτατος μισθός βρίσκεται πολύ κοντά στον μέσο μισθό που παίρνουν οι εργαζόμενοι. Αυτή η μικρή απόσταση ανάμεσα στα δύο νούμερα είναι που μας βάζει στην πρώτη θέση της ΕΕ — και όχι επειδή έχουμε υψηλούς μισθούς.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Σε μια υγιή αγορά εργασίας, ο κατώτατος μισθός λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για τους πιο ευάλωτους εργαζόμενους. Ο μέσος μισθός, από την άλλη, αντικατοπτρίζει τι παίρνει ο τυπικός εργαζόμενος — και συνήθως είναι αρκετά υψηλότερος από τον κατώτατο. Όταν οι δύο αυτές τιμές πλησιάζουν η μία την άλλη, αυτό δείχνει ότι μεγάλο μέρος των εργαζομένων αμείβεται κοντά στο κατώτατο όριο. Με άλλα λόγια, η μισθολογική κλίμακα είναι συμπιεσμένη — υπάρχει ελάχιστος χώρος ανάμεσα στον χαμηλότερο και τον μέσο μισθό.
Για τον εργαζόμενο που παίρνει τον κατώτατο μισθό, αυτό μπορεί να ακούγεται σαν καλό νέο: «ο μισθός μου δεν απέχει πολύ από τον μέσο». Στην πραγματικότητα όμως, αυτό που αποκαλύπτει είναι ότι οι μισθοί στη χώρα μας παραμένουν γενικά χαμηλοί. Ο κατώτατος μισθός δεν ανέβηκε τόσο ώστε να φτάσει έναν υψηλό μέσο μισθό — αντίθετα, ο μέσος μισθός παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα η απόσταση να είναι μικρή.
Αυτή η πραγματικότητα έχει συνέπειες για την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων εργαζομένων. Όταν ο μέσος μισθός δεν απέχει πολύ από τον κατώτατο, σημαίνει ότι λίγοι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύσουν, να επενδύσουν ή να αντιμετωπίσουν έκτακτες δαπάνες. Η οικονομική ευελιξία — αυτή η ικανότητα να έχεις κάποιο «μαξιλάρι» — παραμένει πολυτέλεια για πολλούς.
Επιπλέον, η συμπίεση των μισθών δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να ανταμείψουν την εμπειρία και την παραγωγικότητα. Αν ο μισθός ενός έμπειρου υπαλλήλου δεν διαφέρει σημαντικά από αυτόν ενός νεοεισερχόμενου, τότε χάνεται το κίνητρο για επαγγελματική εξέλιξη εντός της χώρας. Αυτό εν μέρει εξηγεί και το φαινόμενο της διαρροής εγκεφάλων — οι καταρτισμένοι Έλληνες αναζητούν αλλού τις αποδοχές που αντιστοιχούν στις δεξιότητές τους.
Το εύρημα του ΚΕΦΙΜ δεν είναι απλώς μια στατιστική λεπτομέρεια. Είναι ένας δείκτης που περιγράφει με ακρίβεια πού βρίσκεται η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη των αμοιβών: σε μια αγορά εργασίας όπου οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και συμπιεσμένοι, αφήνοντας λίγα περιθώρια για οικονομική άνεση και ανάπτυξη.
