Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει ότι τα εκατομμύρια μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Ελλάδα παραμένουν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική ανάκαμψη. Το πρόβλημα αφορά άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να αναπνεύσουν οικονομικά.
Το ΔΝΤ επανέρχεται με μια διαπίστωση που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αισιοδοξία: τα «κόκκινα δάνεια» στην Ελλάδα εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη. Εκατομμύρια δανειολήπτες — ιδιώτες και επιχειρήσεις — αντιμετωπίζουν ακόμα τις συνέπειες χρεών που δεν μπορούν να αποπληρώσουν, με αποτέλεσμα να παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος και εκτός οικονομικής δραστηριότητας.
Ο όρος «κόκκινο δάνειο» αναφέρεται σε δάνεια που ο δανειολήπτης δεν έχει πληρώσει για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών. Στην Ελλάδα, το πρόβλημα αυτό διογκώθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και, παρά τις προσπάθειες εξυγίανσης μέσω πλατφορμών όπως ο «Ηρακλής» και η μεταβίβαση χαρτοφυλακίων σε εταιρείες διαχείρισης, το απόθεμα παραμένει υψηλό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Για τον μέσο πολίτη, αυτό σημαίνει συγκεκριμένα πράγματα. Όσοι έχουν κόκκινα δάνεια δυσκολεύονται να πάρουν νέα χρηματοδότηση, να νοικιάσουν σπίτι, ακόμα και να ανοίξουν λογαριασμό σε ορισμένες περιπτώσεις. Οι επιχειρήσεις με βάρη στον ισολογισμό τους δεν μπορούν να επενδύσουν, να προσλάβουν ή να αναπτυχθούν. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος που επιβραδύνει ολόκληρη την οικονομία.
Το ΔΝΤ δεν κάνει απλώς μια ακαδημαϊκή παρατήρηση. Η έκθεσή του υπογραμμίζει ότι χωρίς αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος, η ανάκαμψη θα παραμείνει μερική και εύθραυστη. Οι τράπεζες, από την πλευρά τους, έχουν μειώσει σημαντικά τα κόκκινα δάνεια στα βιβλία τους τα τελευταία χρόνια, κυρίως μέσω πωλήσεων σε funds διαχείρισης απαιτήσεων. Το ερώτημα είναι τι γίνεται με τους δανειολήπτες που βρίσκονται στην άλλη πλευρά αυτών των συναλλαγών.
Πολλοί πολίτες που χρωστούν σε εταιρείες διαχείρισης δανείων αγνοούν τα δικαιώματά τους ή δεν γνωρίζουν ότι μπορούν να διαπραγματευτούν ρυθμίσεις. Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες προστασίας, αλλά η πρόσβαση σε αυτές απαιτεί ενημέρωση και, συχνά, νομική υποστήριξη που δεν είναι πάντα προσιτή.
Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει μέτρα στήριξης, με τον αρμόδιο υπουργό να τονίζει ότι θα αξιοποιηθεί κάθε διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο ώστε κανένας πολίτης ή επιχείρηση να μην μείνει απροστάτευτος. Το πόσο αποτελεσματικά θα μεταφραστεί αυτή η δέσμευση σε πράξη είναι κάτι που θα φανεί στην πορεία.
Αυτό που είναι σαφές είναι ότι το πρόβλημα των κόκκινων δανείων δεν είναι μόνο τραπεζικό ή μακροοικονομικό ζήτημα. Είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις που προσπαθούν να ξαναβρούν τα πόδια τους. Και μέχρι να επιλυθεί ουσιαστικά, θα συνεχίζει να λειτουργεί ως χειρόφρενο για την ελληνική οικονομία.
