Οι τιμές στα πλαστικά υλικά συσκευασίας — μεμβράνες, μπουκάλια, κουτιά — ανεβαίνουν, και το κόστος αυτό δεν μένει στις αποθήκες των εταιρειών. Μεταφέρεται σταδιακά στα ράφια, επηρεάζοντας από τα τρόφιμα μέχρι τα φάρμακα. Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι η πίεση στο πορτοφόλι δεν έρχεται μόνο από το ενέργεια ή τα καύσιμα.
Όταν ακούμε για ακρίβεια, σκεφτόμαστε συνήθως το ρεύμα, τα καύσιμα ή τα φρέσκα τρόφιμα. Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που περνά συχνά απαρατήρητος και επηρεάζει σχεδόν κάθε προϊόν που αγοράζουμε: η τιμή της συσκευασίας.
Τα πλαστικά υλικά — μεμβράνες, φιάλες, δοχεία, blister για χάπια, μονόχρηστες συσκευασίες τροφίμων — έχουν δει σημαντικές αυξήσεις στο κόστος παραγωγής τους. Οι λόγοι είναι συνδυαστικοί: η τιμή του πετρελαίου (από το οποίο παράγεται το μεγαλύτερο μέρος των πλαστικών), το ενεργειακό κόστος στα εργοστάσια, αλλά και οι νέες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις που επιβάλλει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για ανακυκλώσιμα υλικά.
Το πρόβλημα είναι ότι η συσκευασία δεν είναι προαιρετική. Ένα μπουκάλι νερό, ένα κουτί χυμός, ένα κιλό κιμάς στο σούπερ μάρκετ, ένα κουτί αντιβιοτικό από το φαρμακείο — όλα χρειάζονται κάποιου είδους πλαστική συσκευασία. Και όταν το κόστος αυτής της συσκευασίας ανεβαίνει, οι εταιρείες έχουν δύο επιλογές: να το απορροφήσουν οι ίδιες ή να το μετακυλίσουν στον καταναλωτή. Στην πράξη, συνήθως γίνεται και τα δύο — αλλά ένα μέρος πάντα καταλήγει στην τελική τιμή.
Ο κλάδος των τροφίμων είναι από τους πιο εκτεθειμένους. Τα φρέσκα προϊόντα, τα κατεψυγμένα, τα γαλακτοκομικά — όλα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πλαστικές συσκευασίες. Το ίδιο ισχύει για τα φάρμακα και τα παραφαρμακευτικά, όπου οι απαιτήσεις ασφάλειας κάνουν αδύνατη την αντικατάσταση των πλαστικών με φθηνότερα εναλλακτικά υλικά.
Για τον μέσο νοικοκύρη, η επίπτωση δεν φαίνεται ως ξεχωριστή χρέωση στην απόδειξη. Εντάσσεται στη γενικότερη αύξηση των τιμών που βλέπουμε σε δεκάδες προϊόντα ταυτόχρονα, κάνοντας δύσκολο να εντοπίσει κανείς ακριβώς από πού έρχεται η επιβάρυνση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής; Στην πράξη, οι επιλογές είναι περιορισμένες, αλλά όχι μηδενικές. Η αγορά χύμα προϊόντων όπου είναι διαθέσιμα, η προτίμηση σε μεγαλύτερες συσκευασίες που έχουν χαμηλότερο κόστος ανά μονάδα, και η σύγκριση τιμών μεταξύ brands και private label προϊόντων είναι μερικές από τις πρακτικές κινήσεις που μπορούν να μειώσουν το τελικό κόστος.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η στροφή της αγοράς προς πιο βιώσιμες και επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες — κάτι που ωθεί και η ΕΕ — μπορεί να αλλάξει τη δυναμική. Προς το παρόν όμως, η μετάβαση αυτή έχει και αυτή κόστος, το οποίο οι εταιρείες καλούνται να διαχειριστούν.
Η αύξηση στα πλαστικά δεν είναι η μεγαλύτερη πίεση που δέχεται το πορτοφόλι των Ελλήνων αυτή την περίοδο. Είναι όμως μία από τις πιο «αόρατες» — και γι’ αυτό αξίζει να την έχουμε στο μυαλό μας όταν αναρωτιόμαστε γιατί το καλάθι του σούπερ μάρκετ κοστίζει κάθε φορά λίγο παραπάνω.
